Verslag botterwerkzaamheden
Verslag botterwerkzaamheden dinsdag 07-09 Jeroen, Ton en Cuyler verschijnen op de werf om kwart voor tien, uiteraard zit daar de gebruikelijke vertraging rond Antwerpen voor iets tussen. Bij een kopje koffie wordt al een eerste afspraak gemaakt, de dikte van de mast. De mastvoet wordt 32cm in het vierkant. Ook wordt al een eerste overleg over de constructie van het voordek gepleegd, de dikte van de dekplanken wordt 2 duim. De naden worden gepresent. De bovenkanten van de dekplanken worden gefreesd met een schuine kant, onder 45° De binnenkant van de sponning wordt in de teer gezet en er wordt een strip papier op het bodemvlak gelegd. De presenning wordt aan één kant genageld met bloknageltjes, de andere kant wordt op dezelfde manier genageld na een bultje geplooid te hebben in de presenning. Eerste werk van de eerste dag, stelling maken binnen het schip. Ieder krijgt zijn vak aangeduid en na een uurtje is het dorp weer getuige van het schuren en slijpen van het hout Het stroken van de spanten, zowel aan stuur- als aan bakboord blijkt nog een hele klus te zijn, maar toch noodzakelijk om de wegeringen die er nu eerst en vooral moeten komen, mooi strak te laten zitten. Lopen de wegeringen niet mooi uitgelijnd, het dek zal die bewegingen volgen met alle gevolgen van dien. Rond 3 uur wordt het tijd om het nodige hout uit te zoeken. Blijkbaar zijn alle formaten, in de loop van de jaren door elkaar geraakt waardoor het een hele klus is om ze opnieuw te sorteren. Als finale worden nog een paar uur gespendeerd aan het maken van de nodige mallen om morgenvroeg er dadelijk in te kunnen vliegen. Bij het af stoppertje met een Malheur worden de kaarplaten nog besproken, deze zullen de bun onder de waterlijn afsluiten; wij zijn het eens over het materiaal, de dikte en de verspreiding van de kaargaten. Een bijzonder aspect is nog dat de bun kan gebruikt worden om de “interkoeling” in onder te brengen, een bijkomend pluspunt! Deze keer gaan de scheepsbouwers niet naar “het “buitenland” om te overnachten maar de werf heeft gekozen voor de B&B Casa-cava in de Rosstraat, geen ring rond Antwerpen dus om naar het werk te komen! Botteractiviteiten woensdag 08 september 2021 Al vóór 8 uur melden Jeroen, Cuyler en Ton zich op de werf, uitgeslapen en wel, zij zijn uiterst tevreden over hun nieuwe B&B Casa-Cava in de Rosstraat. De wegeringen die gisteren uitgetekend werden, worden vanmorgen uitgezaagd en gebrand. Het branden zélf brengt enkele moeilijkheden mee omdat de correcte ontspanner niet te vinden blijkt. Een half uurtje later loopt het branden gesmeerd en nog voor de middag kunnen de 2 pasgemaakte wegeringen van vooraan aan bakboord en achteraan aan stuurboord op hun plaats, nog “eventjes” bijwerken om de zaak mooi te laten aansluiten. Na de middag kan er gestart worden met de montage. Om half drie begeeft echter de schroefmachine en moet er een nieuwe aangeschaft worden. Dat zou, in theorie, ook uit ter hand kunnen gebeuren maar dan loopt de kostprijs aan werkuren zodanig op dat de aanschaf van een nieuwe machine zéker verantwoord is. Maurits en Jeroen komen trots als een pauw met een Hikokischroefmachine terug van de firma De Kinder. Bij deze kunnen de montagewerkzaamheden verdergezet worden. Op het einde van werkdag 2 zijn 2 van de 4 wegeringen geplaatst en is er een aanvang gemaakt met de laatste wegeringen. Ook zijn de maten voor de plechtbalken al uitgezet. Tevreden maar moe sluiten ze de lange werkdag af met een glaasje troost. De zomerse warmte moet wel gecompenseerd worden. Botteractiviteiten donderdag 09-09-2021 Vandaag loopt “het verlof” van onze scheepsbouwers, bij B&B Casa-cava ten einde, nu terug naar de reële wereld van hout en teer. Op het programma staat het zagen, schuren en branden van de laatste wegeringen. Bij het, zij het kort overleg van vandaag, wordt een eerste aanzet besproken over het uitzicht van het uiteindelijke dek. Ideaal zou zijn dat de dekbalken, zoals normaal, op de wegeringen komen te liggen en dan eerst, rondom het gehele dek, de verbinding tussen de spanten en de dekbalken bij middel van een “droge naadbalk” waartegen de dekplanken aangesloten worden. Ook de langsscheepse verbinding tussen de mastbank en de plechtbalken wordt besproken, praktisch gezien komt het eropaan dat alle luiken, mastluik, koekoek, en ankerluik even breed zullen zijn. Het mastluik zal in metaal uitgevoerd worden met voor- en achter een oplopende kraag die het regenwater van de mast en de koekoek moeten opvangen. Wat de vorm van de dekplanken betreft, dat kan later nog besproken worden. Vroeger was het de gewoonte op de Baasroodse werven om de dekplanken taps toe te laten lopen naar de voorsteven toe. Het kan eventueel ook met planken die even breed blijven maar dan moet wél worden vermeden dat dekplanken op een punt uitlopen omdat de naden gepresent worden Na de middag is het tijd om afgewerkte wegeringonderdelen op hun plaats te brengen en vast te zetten. Dit bevat maar één lijntje maar in de praktijk komt het erop neer dat nog heel wat moet bijgeschaafd worden om deze verschillende planken perfect te laten samengaan met de verschillende spanten en met de planken onderling. Het is inderdaad dat, bv in het ruim de wegering te breed is om uit één stuk te kunnen maken, d.w.z. de hoogte verdeeld overbrugd wordt met drie, onder elkaar aan gesloten delen, de naden tussen deze verschillende “lagen” worden op hun beurt gekalfaat en in de harpuis gezet. Ter info, de onderkant van deze wegeringen lopen mooi gelijk met de bovenrand van de trog. Bij zeegaande botters, zoals de Baasroodse schepen, werden lanen gelegd om de eventuele achteroplopende golven op te vangen, bij de Rosalie zullen wel de nodige voorzieningen geplaatst worden maar niet de losliggende lanen. Ondertussen presteert onze Ton het nog vlug om eventjes het stuurboordboeisel te krabben tot vers hout en in de harpuis te zetten, die lui zijn niet te schatten! De timmerlui vertrekken rond kwart voor vijf terug naar Nederland. Wie denkt dat het werk er op zit slaat de bal mis. De loods/werkhuis moet klaar staan voor de Open Monumentendag, het schip moet van alle kappeling ontdaan worden, het gebruikte materiaal moet gecontroleerd worden en klaargemaakt voor de volgende maand. Ook de honderden bouten die verzonken zitten in het nieuwe hout moeten, met doppen afgedicht worden en verlijmd met PU-lijm. Heerlijk toch dat wij kunnen beroep doen op onze vrijwilligers! Tekst: Jan Annemans
Telefoon: +32 (0)52 34 30 34 info@scheepvaartmuseumbaasrode.be
Bestuursleden Voorzitter Jan Annemans Carlo Van Hoey, ondervoorzitter Erik De Quick, secretaris Denise Van Stappen, penningmeester Gaston De Ridder
Scheepvaartmuseum Baasrode VZW De vereniging ressorteert onder het gerechtelijke arrondissement Dendermonde (KBO-nummer 0420.511.430. IBAN BE37 0011 3713 3828) Disclaimer Website en fotografie Achiel Triempont
Scheepvaartmuseum Baasrode vzw
Sint-Ursmarusstraat 137 9200 Baasrode
Steun onze botter
Rond 1850 werd een Nederlands scheepstype in Baasrode geïntroduceerd en aangepast aan de lokale behoeften: de botter. Botters werden op de vroegere Zuiderzee ingezet om te vissen op allerlei vissoorten, afhankelijk van het seizoen. De afmetingen varieerden van 13m tot 15,50m. Het waren zeilschepen, uitgerust met een bun, een nat ruim, en een steekmast. De Baasroodse nijveraars pasten de schepen aan hun eigen doelstellingen: het vervoer van paling. Omwille van de vaste oeververbinding in Temse werden de aangekochte schepen omgebouwd met een “strijkende” mast; de nieuwe schepen werden groter, tot een lengte van 18 meter. Na Wereldoorlog I verdwenen de Baasroodse botters uit beeld, oorzaak was de ernstige vervuiling van het Scheldewater. Zij zijn echter nooit uit de Baasroodse geesten verdwenen, zij kregen zelfs een straat naar hen vernoemd. In 2009 besliste de VZW Scheepvaartmuseum Baasrode een replica te bouwen van de botter “Rosalie” van Jan Verheyen, zoon van Philippe Verheyen, burgemeester van Baasrode. Op 10 april 2010 werd, onder massale belangstelling, de kiel gelegd. In september 2019 was de bouw zover gevorderd dat er moest gedacht worden aan de aanschaf van de motor. Hiervoor viel de keuze op een Volvo-Penta D4 van 175pk. Meteen werd Volvo- Penta één van onze hoofdsponsors.
De toekomst. Er is nog heel wat werk aan de winkel! In 2020 werd de verdere afbouw van de romp voorzien. In 2021 komen de dekken aan de beurt. In 2022 de interieurs. In 2023 de inbouw van de motor en het roer. Zwaarden, mast en tuig komen later aan bod. Zo gauw de aangepaste steiger voorzien is kan het schip te water gelaten worden en ingezet voor passagiersvaart.
Sponsors: Het project is gestart in 2009 na sponsoring door het Reconversiefonds voor de scheepsbouw. Al vanaf het begin was Toerisme Vlaanderen de hoofdsponsor. Heel wat privaat sponsors hebben in de loop van de 10 jaar dat de bouw aansleept hun financiële krukken onder het project gestoken, met dank daarvoor. Ook u kunt ons financieel ondersteunen en niet zomaar, u doet er nog winst aan. Vanaf een storting van minimum €40 "per jaar" op de projectrekening nr. IBAN BE33 7460 2844 9946 BIC KREDBEBB BOUW BAASROODSE BOTTER “ROSALIE” van Herita, met vermelding “GIFT” Baasroodse botter “Rosalie” krijgt u een fiscaal attest en daardoor recht op op een belastingvermindering van 45% van uw gift, ook als privaat investeerder. Opmerking! Lidgelden worden niet geaccepteerd als gift.
Scheepvaartmuseum Baasrode vzw